Gember
Gember ( Zingiber officinale Rosc.) Zingiberaceae /703/1023/CBI/57/
Arabisch: Zanjabîl
Chinees : Chiang
Duits: Ingwer
Engels: Ginger
Frans: Gingembre
Italiaans: Zenzero
Japans: Shôga
Portugees: Gengibre
Russisch: Imbir
Spaans: Jengibre
Zweeds: Ingefãra
In Indonesie: Djahé en in Suriname Gingja
Uiterlijk:
Gember heeft een langwerpige, vertakte wortelstok, die van buiten lichtbruin is met een lichte metaalglans, terwiji hij van binnen lichtgeel van kleur is met een beetje blauw. Op de buitenkant zijn de knoppen waar gember uit kan lopen zichtbaar. De wortelstok is soms vezelig. Naast de verse gember wordt geconfijte gember en gemberpoeder verkocht.
Gebruik:
De verse of gedroogde en vermalen wortelstok is een zeer belangrijk specerij, dat ook in Kerry gebruikt wordt. Het wordt ook gebruikt voor de productie van wijn en bier. Verse gember is zachter van smaak, dan gedroogde gember. Het is zeer belangrijk als medicijn in zeer vele culturen. Cemberstroop is lekker in ijs en toetjes, of gewoon als frisdrank aanmaken met water.
Herkomst:
Gember is een van de oudste specerijen, en het werd al ver voor Christus in India verbouwd. Het was in de eerste eeuw na Christus al bekend in het oude Rome. In de dertiende eeuw kwam de handel van gember op gang, die net zo belangrijk werd als de handel in peper.
Teelt:
De plant wordt ongeveer 50 em hoog. De scheuten dragen smalle bladeren. Als de gember bloeit (gebeurt niet in alle landen), dan vormt hij bloeiwijzen die direct uit de wortelstok groeien. De gember kan onder zeer verschillende omstandigheden worden gekweekt in de tropen. Gember heeft wel graag een korte droge periode. Liefst onder hoge temperatures. De beste gronden zijn lemige gronden met een hoog humusgehalte. Gember wordt altijd vegetatief vermeerderd uit de wortelstok. Kan ook in de vensterbank groeien.
Algemene koopinfo:
Gember is het hele jaar vers in Nederland verkrijgbaar, ingevoerd uit verschillende tropische landen als China,Australië India, Taiwan, Brazilië, Sri Lanka en Fiji. Verse gember moet mollig en vlezig aanvoelen, niet rimpelig zijn zonder schimmelaantasting. Van binnen moet de wortelstok niet al te vezelig zijn.
Gemalen gember wordt vaak van kwalitatief mindere gember gemaakt. Gemalen gember verliest snel zijn aroma.
Gekonfijte gember is verse gember die bewaard is in suikersiroop.
De best geconserveerde gember heet stemgember. Hiervoor worden uitsluitend de jonge puntjes van de wortelknol gebruikt.
VERSE GEMBER: GEVOELIG VOOR UITDROGEN
Verse gember is gevoelig voor uitdrogen. Bij een temperatuur van circa 12 C en een relatieve vochtigheid van 70% zijn de wortels tot 6 maanden te bewaren. De relatieve vochtig heid mag niet hoger zijn omdat er kans bestaat op aantastingdoor schimmels. Het is aan te raden om de wortels te verpakken in pvc-folie tegen uitdrogen. De consument kan gemberwortel zo'n 2 tot 3 weken bewaren in de koelkast, mits verpakt in een plastic zakje. Geschilde wortels kunnen in droge sherry in een gesloten pot in de koelkast worden bewaard. Op deze manier blijven de wortels wel 3 weken vers en sappig.
EIWITSPLITSENDE STOF
Verse gember bevat een eiwitsplitsende stof, het zogenaamde zingibaine. Vlees bereid met verse gember wordt malser. De stof heeft het zelfde effect als de eiwitsplitsende stoffen in ananas, kiwi en papaya. In gelatinegerechten en bavaroises moet geen verse gember worden gebruikt. Verse gember bevat daarnaast een grote hoeveelheid etherische oliën en harsen. Deze bestanddelen zorgen voor de typische smaak en geur van gember. Daarnaast hebben deze stoffen een gunstige invloed op de spijsvertering. Na het eten van gerechten met gember verspreidt zich een aangenaam warm gevoel door het lichaam.
Beschrijving door Dick Pijpers ©2011