Prei
Engels : leek
Duits:Porree, Lauch
Frans:Poireau , porreau
Italiaans Porro
Spaans: Puerro
Deens; porre
Zweeds purjok , purjo
Prei behoort tot de familie van de ui-achtigen of Liliaceae. De groente vindt zijn oorsprong in het oostelijk Middellandse Zeegebied. Evenals ui en knoflook was ook prei al bekend bij de Grieken en Romeinen en deze geurige producten stonden bekend als krachtige bronnen van energie. Algemeen neemt men aan dat prei niet in het wild voorkomt,maar van oudsher een cultuurgewas is . Sommigen beschouwen prei als een cultuurvorm van de parelui ( Allium ampeloprasum) In het oude Rome werden de tuinen waar prei werd geteeld porrinneae genoemd.
Prei is een kruidachtig gewas met een typische lookgeur. De stengelvoet en bladschede vormen een witte tot groenwitte schacht. Het blad is lang, plat en vrij breed.
Prei is in te delen in winter-, zomer- en herfstprei. Zo zijn er dus vroege en late rassen. De vroege rassen hebben een lange schacht, zijn grijsgroen van kleur en hebben een zachte en losse structuur. De late rassen hebben een vrij korte dikke schacht en zijn grijs tot blauwgroen van kleur. Ze zijn winterhard. D.w.z. dat de planten op het land een matige vorst kunnen verdragen.
Uit onderzoek blijkt dat de meeste consumenten de voorkeur geven aan het witte deel van de prei. Preiplanten worden daarom tijdens de teelt enkele malen aangeaard. Dit resulteert in een langer stuk witte schacht. De aanvoer van zomerprei vindt plaats in de periode van juni -augustus. Herfstprei in de periode september-december en winterprei in de periode van januari-mei. Prei komt voornamelijk uit eigen land. In het eerste kwartaal van het jaar komt ook geïmporteerde prei op de markt, vooral bij strenge vorst. Importlanden zijn ondermeer Turkije, Spanje en West-Duitsland.
De aanvoer vindt plaats in mei en juni, in de periode tussen de aanvoer van de laatste Winterprei en de vroegste Zomerprei van de vollegrond. De teelt komt verspreid over het land en vooral in koude kassen voor.
De teelt van Prei onder glas loopt de laatste jaren vrij sterk terug.
GEBRUIKSMOGELIJKHEDEN
- Prei in groentesoepen of preisoep.
- Prei gekookt als groente met bijvoorbeeld een kaassaus of tomatensaus.
- Prei gestoofd in iets boter met plakjes winterwortel.
- Prei in Italiaanse gerechten als pizza en lasagne.
- Prei in stoofschotels van groenten met vlees.
- Prei in rauwkostsalades met geraspte wortel, bleekselderij, stukjes appel en rozijnen.
N.B.: Een schachtlengte van minstens 14 cm wit is gewenst. Een donkere bladkleur gaat vaak samen met een geringere slijtage. Een knobbel is een ongewenste eigenschap omdat Prei met een knobbel veel extra tijd vraagt, bij het schoonmaken blijven vaak delen van het verwijderde blad achter op de knobbel.
Een goede methode om Prei zandvrij te maken is:
Snijd een plakje van de onderkant en verwijder het buitenste blad en taaie groene bladpunten. Snijd prei in de lengte met een scherp mes vanaf het wortelvoetje tot bovenaan door. Vouw de bladeren van een preihelft uiteen en spoel ze schoon onder stromend water. Snijd prei verder in de gewenste grootte.
Het snijden dient zo kort mogelijk voor het gebruik te geschieden, omdat gesneden Prei snel aroma verliest, terwijl het uiterlijk in goede conditie blijft. Om deze reden ook kort centrifugeren. Naarmate de snit grover is, is het aroma-verlies minder. Prei staat een specifieke lookgeur af, die kan inwerken op produkten als Bloemkool, Appelen en Citrusvruchten.
Daarnaast worden er aan Prei diverse geneeskrachtige eigenschappen toegeschreven zoals een ontslakkende werking op de darmen, slijmoplossend werken bij bronchitus en het ontstaan van nierstenen tegengaan.
Voedingswaarde per 100 gram product.
energie ;130 kj/31 kcal;
koolhydraten; 5 gr.
eiwit; 2 g
Vet; 0 ,3 g
calcium; 6o mg
ijzer; 1 mg
vitamine A; o,6o mg
vitamine C. 2 5 mg
Rassen:
Naar schachtlengte, bladkleur, groeisnelheid en winterhardheid worden de rassen onderverdeeld in zomer-, herfst- en winterprei. in het algemeen hebben vroege rassen een lange schacht, een licht grijsgroene bladkleur en een zachte of losse structuur; ze zijn meestal snel gaar. Late rassen hebben een tamelijk korte, dikke schacht, een donker grijsgroen of blauwgroen blad en een goede winter- hardheid . De rassen zijn hieronder gerangschikt in volgorde van vroegheid.
King Richard, is een vroeg ras met een hoge opbrengst en een milde smaak
Bulgaarse Reuzen Een vroeg ras met een zeer lange, groenwitte schacht en lichtgekleurd blad. In Duitsland wordt dit ras Kamusch genoemd.
Zwitserse Reuzen De schacht van deze selecties is korter en witter dan die van de Bulgaarse Reuzen. Ze hebben een groene tot lichtgroene bladkleur en zijn vooral geschikt voor de zomer- en de vroege-herfstteelt.
Prelina. is een laat zomerras of vroeg herfstras, en heeft een middellange schacht
Herfstreuzen Verschillende selecties, o.a. Cobra , Otima, Batom, Snowstar en Goliath. Sommige zijn geschikt voor zomer- en vroege-herfstteelt, andere voor vroege en late-herfstteelt. Alle hebben een vrij korte tot matig lange, dikke schacht en brede, vrijdikke, grijsgroene bladeren.
Winterreuzen Selecties met vrij breed, grijsgroen blad en een tamelijk lange vrij dikke en iets knobbelige schacht. De meeste Winterreuzen zijn winterhard.Enkele selecties zijn Winterreus 2 , Argenta en Goliath.
Blauwgroene Winter Een winterhard ras met donkergroen, lang en vrij smal blad. De schacht is tamelijk dik en heeft meer knobbel (boven de wortels) dan de herfstrassen.
Blue de Solaise. Een Frans winterras dat tot laat in het voorjaar in Nederland wordt aangeboden.
Er zijn momenteel talrijke variëteiten van prei in cultuur, waarbij de verschillen in hoofdzaak liggen in bladkleur, winterhardheid en de “knobbel” aan de basis van de schacht.
Ziekten en Gebreken:
1. Schade door rupsen van de preimot: gangen tot in het hart van de plant;
2. Bladvlekkenziekten;
3. Vorstschade: bruine harten;
4. Schieten: vorming van de bloemstengel.
5. Roest.
6.Stengelaaltjes
Opslag en bewaring:
Gekoeld:
-1 ° C, 90-95% R.V.: 4-6 weken;
2-5 °C, 90-95% R.V.: 2-3 weken.
Gesneden en verpakt gekoeld:
2-5 °C, 90-95% R.V.: 1 dag.
Beschrijving door Dick Pijpers ©2011