Artisjok
Artisjok (Cynara scolymus L. ) Compositae vb/ 510/169/638
Engels: Artichoke, Globe Artichoke
Frans: Artichaut
Duits: Artichocke
De Artisjok is een groente die men al honderden jaren kent. Men eet de schubblaadjes van de bloemknop en de bloembodem. Kardoen (Cynara cardunculus) is de naam van een plant die geen Artisjok is, maar er wel op lijkt. Van deze plant eet men het gebleekte blad en de bladstelen. De bloemknop van de sierartisjok is ongeschikt voor de consumptie.
De herkomst van de artisjok ligt in het Arabisch schiereiland,en vandaaruit verspreidt naar de Middellandse zeelanden , Turkije en Iran.
Thans zijn de belangrijkste telers te vinden in Italie,Frankrijk met Bretangne als middelpunt.Ook Israel,Algarije,Marokko,Iran en USA kennen een bloeiende artisjokken cultuur.
Sinds mensen heugenis is de artisjok een aristocraat onder de groenten.Je kunt niet snel even een artisjok eten,dus ongeschikt voor de arbeider die wel mocht eten in de tijd van de baas ,mits het maar snel ging.
In de 19e eeuw in Engeland was het een teken van welstand als je je gasten uitnodigde op een artisjokken party.
De artisjok die wij eten is de ongeopende bloemknop van de plant.Er is een grote verschijdenheid aan rassen met evenzoveel verschillende vormen en kleuren. Van helder groen tot dieppaars en alles daar tussen. En in de vorm van bolrond tot tulpvormig.
Artisjokken zijn het jaarrond in Nederland verkrijgbaar met een top aanvoer van juli tot november. Gebruik:
De verse artisjok ontdoen van de steel,de bloemknop koken in ruim water met wat zout en citroensap.Gebruik voor het koken geen aluminium pan gebruiken, dan worden de artisjokken zwart.Om te voorkomen dat de artisjok gaat drijven leg er een bordje op.De kooktijd is afhankelijk van het formaat tussen de 30 en 50 minuten.Let op dat de artisjok vers is,geen bruine punten heeft. Een uitgedroogde artisjok wordt nooit meer gaar.
Als de artisjokblaadjes gemakkelijk loslaten, is de groente gaar. De gare artisjok uit de pan nemen en laten uitlekken. De artisjok kan warm maar ook koud gegeten worden. Het gaat om de blaadjes die je van de knop plukt en al dan niet door een sausje haalt en dan uitzuigd.Het binnenste is niet eetbaar ,dat is het hooi of stro genoemd.Dit verwijderen en dan blijft er de heerlijke bloembodem " het hart" over. Samen met de saus,een heerlijke afsluiting.
Bewaren:
De artisjok bewaren bij een temperatuur van 0 tot 2° C en een RV van 95%.Een tot twee weken is mogelijk.
Als consument zou ik de artisjok in een natte doek wikkelen en in de koelkast bewaren.Maar niet langer dan een week.
Voedingswaarde per 100 gram
Energie: 294 kJ/70 kcal - Koolhydraten: 15 gr.
Eiwit: 3 gr. - Calcium: 50 mg.
IJzer: 1,0 mg. - Vitamine C : 5 mg.
Rassen
Camus de Bretagne: Grote planten (tot 1.30 cm) met een brede, dikke bloembodem. De stompe bloemschubben zijn overwegend groen, met aan de randen een violette verkleuring. In ons land het belangrijkste import produkt.
Groene van Laon :Middenvroeg ras met brede en dikke bloemknoppen en spits toelopende bloemschubben. De kleur is groen, soms lets violet.
Violette of Vroege PaarseEen vroeg ras met een smalle, dikke bloembodem en iets spits toelopende bloemblaadjes. In jonge toestand zijn de bloemknoppen groen, later worden ze violet.
De Spinozo is ovaal van vorm, groen van kleur met paarse strepen.
Beschrijving door Dick Pijpers ©2011