Vijgen
Vijg ( Ficus carica L.) fam. Moraceae /1023/CBI/
Naamgeving
Vijg is bekend onder de volgende namen:
Nederlands: vijg
Frans fique
Duits: Feige
Spaans higo
Engels: fig.
Familie
De vijg behoort tot de familie van de Moraceae (moerbeiachtige).
Er zijn slechts twee ficussen die geteeld worden om hun eetbare vruchten.: De Ficus carica en de Ficus sycamorus, de sycamoor vijg uit Egypte.
Vijgen groeien aan een struik of een boom, die tot 10 m hoog kan worden. Op de plantages groeien ze aan struiken. Dit vergemakkelijkt het oogsten.
Binnen de vijgen groep zijn er twee basis vormen: de caprivijg (oneetbaar) en de eetbare vijg.
Hoewel de caprivijg niet eetbaar is, is deze wel van belang bij de bestuiving van de eetbare smyrnavijg. Deze soort geeft slechts eenmaal per jaar vruchten. Veel gedroogde vijgen uit Turkije zijn van de soort Smyrna.
De gewone (vrouwelijke) vijg geeft twee of meer keren per jaar vruchten, deze vruchten kunnen zonder bevruchting ontstaan.
Herkomst
De vijg komt oorspronkelijk uit Klein Azië en men vindt hem vooral in de landen rond de Middellandse Zee. Hij werd 4000 jaar voor Christus al verbouwd in het oude Egypte. In de meeste landen rond de Middellandse Zee heeft de vijg een belangrijke plaats verworven in de eetcultuur. Ook in de oude literatuur, zoals de bijbel, neemt de vijg een belangrijke plaats in.
Het is een struik of kleine boom, die in de winter zijn sierlijke bladeren laat vallen. Er zijn mannelijke en vrouwelijke bomen. De bevruchting van de vijg gebeurt door een klein wespje. Deze legt eitjes in een mannelijke bloem van de wilde vijg. Als de eitjes uitkomen, bevruchten de mannetjes de vrouwtjes en sterven dan, zonder het daglicht ooit gezien te hebben. De vrouwtjes vliegen beladen met stuifmeel naar buiten, naar andere vijgen. Ze kunnen in vrouwelijke vijgen geen eitjes leggen, maar bevruchten wel de bloemen met het meegebrachte stuifmeel. De plant is typisch subtropisch. De plant wordt vermeerderd met stekken. De plant kan in Nederland op een zonnige plaats groeien, als hij in de winter wordt beschermd.
Uiterlijke kenmerken
De vijg is een schijnvrucht. De vruchten waarin de zaden zitten bevinden zich in de tot zakje uitgegroeide bloembodem. De Smyrna vijgen kunnen alleen maar bevrucht worden door de vijgengalwesp. Zodra de bevruchting heeft plaatsgevonden ontwikkelt zich de bloembodem tot vijg. De vrucht heeft de peervorm en is ca 8 cm lang. Bij de gewone of vrouwelijke vijg kan vruchtzetting plaats vinden zonder bevruchting.( parthenocarpisch)
Er kan 3 à 4 keer per jaar worden geoogst. Bij rijpheid is de vijg groen of bruin of paars. Dit is afhankelijk van ras en rijpheid. Het vruchtvlees van de vijg is witroze tot roodachtig.
De vrucht is ongeveer peervormig, het formaat van een kleine peer. De kleur kan groengeel of blauwviolet zijn. Soms zit er een natuurlijk waslaagje op de schil, dat leerachtig aanvoelt. Het vruchtvlees is geelbruin tot rood van kleur. Er zijn ook zaadloze vijgen, de zogenaamde Adriatische vijgen, of San Pedro-vijgen.
Consumptie en toepassing
De zoete vrucht wordt zowel vers als gedroogd gegeten. Vijgen hebben een speciaal aroma, dat vooral bij verse vijgen goed tot uiting komt. De pitjes zijn eetbaar en stimuleren de darmwerking. Vijgen doen het uitstekend in combinatie met kaas, ham of salami als borrelhapje. Ook in nagerechten of compotes heel lekker. De combinatie met passievrucht en slagroom is heerlijk.
Verse vijgen kunnen met en zonder schil worden gegeten. De smaak komt het beste tot zijn recht met een paar druppels citroensap of limoensap.
Gedroogde vijgen zijn rond plat en hebben een donkere kleur. Ze zijn kleverig vanwege het hoge suikergehalte (ca 50%). De kleur van de gedroogde vijg kan licht of donker zijn. De donker gekleurde vijgen zijn kwalitatief beter. Gedroogde vijgen hebben een honing smaak. Ze worden met schil gegeten. Tevens kunnen ze verwerkt worden in brood, jam en likeur.
Voedingswaarde
Voedingswaarde per 100 gram
Energie 73 kcal/306 Kj
Water 80,2 g
Eiwit 1,3 g
Vet 0,5 g
Koolhydraten 15,7 g
Kalium 240 mg
Calcium 54 mg
IJzer 0,6 mg
Fosfor 32 mg
Vit. C 3 mg
Productielanden.
Verse vijgen worden in Nederland het gehele jaar door aangevoerd.
De aanvoerperioden uit de landen van het Noordelijk Halfrond (NHR) en het Zuidelijk Halfrond (ZHR) sluiten als volgt op elkaar aan:
• Oktober tot december: NHR: Middellandse Zee gebied.
• December tot september/oktober: ZHR: Brazilië, Mexico en Californië.
Gedroogde vijgen komen uit het Middellandse Zee gebied. Turkije is de grootste leverancier.
De handel in gedroogde vijgen is commercieel van groter belang dan de handel in verse vijgen.
Gedroogde vijgen zijn rond plat en hebben een donkere kleur. Ze zijn kleverig vanwege het hoge suikergehalte (ca 50%). De kleur van de gedroogde vijg kan licht of donker zijn. De donker gekleurde vijgen zijn kwalitatief beter. Gedroogde vijgen hebben een honing smaak. Ze worden met schil gegeten. Tevens kunnen ze verwerkt worden in brood, jam en likeur.
Verse vijgen worden per stuk verpakt in een beschermende caisses ( papieren hulsje) of op voorgevormde pakbladen voorzien van celstof beschermlaag.
Soms worden de vijgen in caisses verpakt, in een spanen doosje, met 4 tot 6 stuks per doosje.
De vruchten worden plukrijp geoogst, en vervoerd bij 0º C tot 4 ºC een RV van 90 % is gewenst.
Rassen
Vijgen worden nog niet onder rasnamen in de detailhandel verkocht. Het aantal rassen dat in de wereld geteeld wordt is meer dan 300 waarvan een 100 tal commercieel verhandeld worden. Alleen al in Zuid Europa zijn er ruim vijftig rassen commercieel belangrijk.
Naast de beschreven rassen noemen we: ‘Calimyrna’ uit Californië. Uit Italië de ‘Bardacik’, ‘Kassaba’ en ‘ Seker’ . Uit Frankrijk de rassen: ‘Abicou’, ‘Angélique’ en ‘ Boursajotte Noire’
Enkele ras omschrijvingen
1 - 'Sari Lob' uit: Frankrijk ,Griekenland, Turkije en Israël
Zoete en aromatische vrucht. De vrucht is paarsblauw. Het vruchtvlees is rozerood. Bij eetrijpheid barst de vrucht gemakkelijk open.
Het is een belangrijk ras!
2 - 'Brown Turkey' uit: Israël, Turkije ,Italië en Californië
Zeer zoet en sappig. De rijpe peervormige vruchten zijn 4 - 6 cm lang en hebben een roodbruine schil en paars vruchtvlees. Het is een donker gekleurd ras.
Brown Turkey is een belangrijk ras tevens een belangrijk conserven ras.
3 - 'Celeste'( syn. ‘Malta’ en ‘Celestial’) uit: Brazilië, Mexico en Californië
Zoete en aromatische vrucht. De rijpe vruchten zijn paars en er kunnen wel of
geen pitjes inzitten. Als er geen pitjes in de vijg zitten gaat het om een parthenocarpe vrucht. De vruchten met pitjes zijn groter en smakelijker. Het vruchtvlees is roze.
4 - 'Kadota'(syn. 'Dotato' en 'Dottato') uit: Italië en Californië
Nootachtige smaak. De rijpe vruchten zijn geelgroen met paars vruchtvlees. Er kunnen wel of geen pitjes in zitten. Als er geen pitjes in de vijg zitten gaat het om een parthenocarpe vrucht. Vijgen met pitjes zijn groter (5 - 8 cm) en de notensmaak is sterker. De pitloze vruchten zijn 3 - 5 cm.
Bewaaromstandigheden
Verse vijgen hebben een dunne schil en zijn moeilijk te transporteren en te bewaren.
De eetrijp geplukte vijgen hebben de beste smaak. Plukrijp geoogste vijgen geven bij narijping een beduidend mindere smaak.
Vijgen zijn bij 0 - 4°C en een RV van 80 - 85% slechts één week houdbaar.
Beschrijving door Dick Pijpers ©2011