Mangistan
Mangistan (Garcinia mangostana L.) fam Guttiferae 1014/983/
Naamgeving
Mangistan is bekend onder de volgende namen:
Nederlands:mangistan, mangostan
Duits: Mangostone,Manggis
Frans: Mangostan, mangoustan
Spaans: Mangostan,Manggis,mangostán, mangustán
Portugees: Mangostão
Engels: Mangosteen
Thai: Mangkut
Maleisie: Manggis
Indonesie: Manggis
Filipijnen : Manggis
Familie
De mangistan behoort tot de familie van Guttiferae en wordt wel de ‘koningin’ van de vruchten genoemd, , vanwege de zeer fijne smaak.
De mangistans groeien aan 12 tot 15 m hoge bomen. De teelt van deze tropische vruchten is erg moeilijk, ze zijn veeleisend en dragen pas na 8 tot 15 jaar vruchten.
Herkomst
De mangistan stamt uit Maleisië het eilanden rijk in Zuidoost Azië . De vrucht is in Nederland relatief nieuw op de markt. Een vrucht met 4 tot 8 stempeldelen. Een vrucht met 4 stempeldelen brengt in Indonesië geluk.
Er zijn mannelijke en vrouwelijke bomen. De boom heeft een heet, nat klimaat nodig. Het zaad is slechts kort kiemkrachtig en vegetatieve vermeerdering is moeilijk.
Gedurende de eerste jaren na planten sterft nog een groot percentage van de planten.
De mangistan boom behoort tot de familie Guttiferae en het geslacht Garcinia. Zeker 180 eetbare soorten van dit geslacht zijn bekend in Zuidoost Azië en Afrika.
Internationaal zijn er slechts twee soorten van betekenis, dat zijn de Mangistan en de Moendoe ( Garcinia dulcis)
Uiterlijke kenmerken
De vrucht is een donkerpaarse ronde bes van 5-10 cm doorsnede, met een dikke vezelige schil. Bij het steeltje zitten vier verdroogde kelkbladeren en aan de onderkant 4-8 zogenaamde stempeldelen. De vrucht bevat 4 tot 8 witte stukjes vruchtvlees.
De mangistan is een bes ter grootte van een kleine sinaasappel. De vrucht heeft een bruinpaarse kleur. Bij de steelaanzet zitten vier verdroogde kelkbladeren. Aan de onderzijde van de vrucht zitten 4 tot 8 meegegroeide stempeldelen. De hoeveelheid stempeldelen is gelijk aan het aantal vruchtvleespartjes. Meestal zitten er 5, 6 of 7 stempeldelen onderaan de vrucht. Een vrucht met 4 stempeldelen brengt geluk (in Indonesië), net als bij ons het klavertje vier. De schil is leerachtig, glad en dik.
Consumptie en toepassing
Het vruchtvlees doet iets stroperig aan. Soms kan een partje twee pitten bevatten. De smaak is fris zuurzoet en doet denken aan een combinatie van aardbeien en druiven. Het vruchtvlees smelt als het ware op de tong. De voedingswaarde van de mangistan is nog niet helemaal bekend. Bekend is wel dat de vrucht veel vitamine C bevat. De schil van de mangistan bevat veel tannine. Uit de schil wordt sap geperst, dat in het Verre Oosten wordt gebruikt voor het looien van leer. En voor het batikken van stoffen.
De schildikte is ongeveer 1 centimeter. Om de schil door te snijden is een mes nodig met een zaagsnede. De partjes zitten aan elkaar als bij een mandarijn. De partjes zijn parelwit van kleur en verschillend van grootte.
De vrucht wordt veel gebruikt als tafelfruit. Uiteraard zijn er diverse mogelijkheden met mangistan in desserts, gebak en groente- en fruitsalades. De witte partjes geven een verrassend effect als ze gecombineerd worden met fel gekleurde vruchten en groenten.
De vruchten worden eetrijp geoogst en worden vers gegeten. De verse vruchten zijn kwetsbaar. Als de vruchten vallen gaat het vruchtvlees snel rotten.
De fijne fris zoete smaak van het vruchtvlees komt overeen met die van druiven, ananas of rijpe perziken. De grootste vruchten smaken het best.
Vanwege deze uitmuntende zeer fijne zachte smaak van het vruchtvlees wordt deze vrucht wel "de koningin van de vruchten" genoemd.
Voedingswaarde
Voedingswaarde per 100 grarn:
Water: 80 %
Koolhydraten en suikers: 19 %
Vit A: 14 I.E. .
Vit.C: 66 mg.
Vit. B1 0.0 3 mg
Vit. B2 0.0 3 mg
IJzer 1.0 mg
Energie: 340 kjoules
Calcium 7.0 mg
Jaarrond aanvoer
Aanvoer in mei tot november voornamelijk uit Thailand, Maleisië en Filippijnen.
Aanvoer in november tot mei voornamelijk uit Brazilië en landen in Midden Amerika.
Bewaaromstandigheden
Na de oogst worden de eetrijpe vruchten meteen gekoeld bij een temperatuur van 4 - 6°C en een RV van ca 90%. Onder deze omstandigheden kan de mangistan ca 7 weken worden bewaard. Bij een lage RV verhout de wand zich.
Uit een onderzoek naar de bewaarbaarheid van Mangistan in India komt met het volgende
advies: tussen 3.5° C en 5.7 ° C en bij een RV van 85% tot 90% is zonder kwaliteitsverlies
tot 45 dagen te bewaren.
Bij de detailhandel kan de vrucht gepresenteerd worden bij 8 - 10°C en een RV van 85 - 90%. De houdbaarheid is ca 1 week.
Beschrijving door Dick Pijpers ©2011