Kiwano
Kiwano (Cucumis metuliferus) fam. Cucurbitaceae /1113/
Naamgeving
Kiwano is bekend onder de volgende namen:
Nederlands: Kiwano,Komkommer van Kenia
Hoornkomkommer, Afrikaanse komkommer
Frans: metulon
Duits: Kiwano
Spaans: kiwano
Engels: Kiwano, melano, horned melon ,Africa horned melon
Familie
Kiwano behoort tot de familie van de Cucurbitaceae, in het Nederlands de komkommerachtige. Deze familie heeft meer dan 1.000 soorten. Ze groeien in de warmere klimaatgebieden zoals het Middellandse Zeegebied, Z.O. Azië, Oceanië en Zuid-Amerika. Vele van deze soorten produceren eetbare vruchten. Tot de groentegewassen behoren o.a.: komkommer, courgette, augurk, patisson en pompoen. Tot de fruitgewassen rekent men o.a. het uitgebreide meloenenassortiment en de watermeloenen.
Tot de exotische gewassen o.a. de Chayote of Laboe Siam.
Kenmerkende eigenschappen van deze familie zijn:
* Kruidachtige planten; kruipend of klimmend.
* Relatief zware besvruchten, sommige behaard en/of gestekeld.
* Natuurlijke groeigebieden zijn de warme klimaatgebieden;
Herkomst
De Kiwano, verwant aan de komkommer, is van oorsprong afkomstig uit Afrika. Door het hoge vocht gehalte en de harde leerachtige schil is de Kiwano een bron van water in de Kalahari woestijn . De bosjesmannen gebruikte de ‘gehoornde meloen’ als bron van water tijdens de trektochten De wilde vorm is niet groter dan ca. 4 cm en groeit aan een klimplant die te vergelijken is met de komkommer.
Rond 1930 is de ‘gehoornde meloen’ ingevoerd in Nieuw Zeeland en Australië. De plant paste zich snel aan, aan het klimaat. Door veredeling ontstond een vrucht die groter werd dan de wilde vorm, pas na 1970 kreeg de ‘gehoornde meloen’ de aandacht die uiteindelijk tot de Kiwano leidde.
De Kiwano is de eetbare vrucht van een groentegewas. De soort is rond 1980 ontwikkeld in Nieuw-Zeeland. Dat deze ontwikkeling juist daar is gebeurd heeft alles te maken met het succes, dat mondiaal werd bereikt met de kiwi. De ontwikkelaars van de kiwi zagen in de ‘gehoornde meloen’ een prachtige vrucht om die te veredelen en met moderne marketing methoden te vermarkten.
Het vruchtvlees heeft immers dezelfde kleur als die van kiwi. De Kiwano is echter geen familie van de kiwi.
De eerste Kiwano werd in 1984 in Nederland geïmporteerd.
Uiterlijke kenmerken
De vrucht is gestekelde en is ca. 10-15 cm lang. In rijpe toestand oranje van kleur. Het vruchtvlees is kiwigroen, verdeeld in kleine partjes waarin een wit eetbaar pitje zit. De smaak ,mits rijp,zit tussen die van banaan en citroen in, met als nasmaak iets van de passievrucht.
Consumptie en toepassing
De rijpe Kiwano wordt overlangs doorgesneden in twee helften. Het sappige smakelijke
vruchtvlees wordt uitgelepeld.
Vruchtvlees van niet al te rijpe Kiwano's worden in blokjes gesneden en verwerkt in
salades. Dit geeft een aparte uitstraling aan de salade, maar voegt er weinig smaak aan
toe.
Het vruchtvlees kan ook goed aan ijs worden toegevoegd.
Voedingswaarde
Voedingswaarde per 100 gr.
Vit. C 6.4 mg
Kalium 302 mg
Calcium 16mg
Natrium 2.3 mg
Fructose 2.9 mg
Glucose 5.5 mg
Korte bewaring:
De vruchten niet in de koelkast bewaren. Opgeslagen op een koele plaats, bij een temperatuur ca. 12°C, is de vrucht meer dan 3 weken houdbaar.
Productielanden
De Kiwano wordt geteeld in Nieuw Zeeland, Australië, Israël en Zuid Afrika.
Tevens in enkele landen in Zuid en Midden Amerika
Jaarrond aanvoer
De Kiwano's worden geïmporteerd uit Nieuw-Zeeland, Israël, Portugal en Kenia.
Omdat hoe langer hoe meer landen op het Noordelijk- en Zuidelijk Halfrond verwachten dat dit product kansen heeft op de internationale afzetmarkt, worden er momenteel in vele landen Kiwano's geteeld. Bovendien is de bewaarbaarheid van de vruchten erg goed. Dit leidt er toe dat het product jaarrond verkrijgbaar is.
De belangrijkste aanvoerperiode ligt echter tussen januari en mei.
Rassen
De Kiwano wordt niet onder rasnaam verkocht. Er zijn enkele verschillende rassen die voornamelijk zich onderscheiden met kleur en vorm.
De Kiwano ™ is de naam die gegeven , en geregistreerd als handels merk, door de Nieuw Zeelandse kwekersgroep Prinut Inc.
Dankzij de marketing is de handelsnaam zo ingeburgerd dat Kiwano in het spraakgebruik staat voor de ‘ gehoornde meloen’ .
Beschrijving door Dick Pijpers ©2011