Dadel
Dadels (Phoenix dactilifera L) fam. Palmaceae
Naamgeving
Dadel is bekend onder de volgende namen:
Nederlands dadel
Frans datte
Duits Dattel
Spaans dátil, datilera
Engels date
Familie
De familie van de Palmaceae ( palmboomachtige) heeft een grote economische betekenis. Ze levert tal van producten. Dit varieert van plantaardige oliën en vetten tot bouwmaterialen voor huizen. De belangrijkste vruchten voor de export zijn de dadel en de kokosnoot. De dadel is een zeer oude vrucht en was al bekend zo'n 3.000 jaar voor de jaartelling.
Herkomst
Waarschijnlijk vindt de vrucht zijn oorsprong in het Midden-Oosten. Tegenwoordig groeit de dadelpalm in het gebied tussen Marokko en India. De boom wordt ook in cultuur gebracht in het zuidelijk deel van de Verenigde Staten. Van oudsher zijn de gedroogde vruchten een belangrijk voedingsmiddel voor nomaden. Zij noemden de vrucht niet voor niets "het brood van de woestijn".
Uiterlijke kenmerken
Dadels zijn de vruchten van een tot 25 meter hoge palmboom. De palmboom heeft grote bladeren. De dadelpalmboom heeft eenslachtige bloemen. Er zijn dan ook vrouwelijke en mannelijke palmbomen. Bestuiving vindt in de natuur plaats door de wind. De vruchten groeien in grote trossen, die zich ontwikkelen in de kruin van de vrouwelijke boom. Een tros kan wel tot 200 vruchten bevatten. Dadels zijn 5 tot 8 cm lange ovale vruchten met een dwarsdoorsnede van ca 1 cm. De schil is glimmend bruin. In het vruchtvlees zit een ronde, langwerpige, lichtbruine pit.
Verse dadels zijn afhankelijk van het ras, licht geel tot donkerbruin van kleur. Indien de dadels zijn diepgevroren kleuren deze altijd wat donkerder. Gedroogde of gekonfijte dadels zijn altijd donkerbruin van kleur. Een verse dadel moet een glanzende gladde huid hebben. Diepvries en gekonfijte vruchten hebben een gerimpelde huid.
Consumptie en toepassing
Voor het gebruik van dadels wordt de vrucht ontpit. Snijd de vrucht aan een zijde in de lengte open en haal de pit eruit.
Voor gebruik in salades worden dadels ontveld en ontpit.
Indien nodig kan de schil van de vrucht worden gehaald. Door een opening te maken bij de steelaanzet, is de dadel gemakkelijk uit de schil te drukken. Dadels worden meestal gevuld. Snijd in dat geval een zijde open en haal de pit uit de vrucht. De holte is dan geschikt voor de vulling.
De vrucht wordt gehalveerd of nog kleiner gesneden.
De honingachtige dadels zijn lekker in groente- en fruitsalades, brood, gebak en kipgerechten. Verse dadels worden vaak gevuld met verse kaas en als snack gegeten.
Tips:
- Gevulde dadels met verse kaas.
- Dadelsticks met stukjes dadel, oude kaas en partjes mandarijn.
- Stukjes dadel in fruitsalades met appel, peer en sinaasappel
- Stukjes dadel in groentesalades met diverse slasoorten
- Stukjes verse dadel door deeg voor brood en cake.
In woestijngebieden vormden zij ooit het hoofdvoedsel. De vruchten bevatten veel suikers en enkele vitaminen; Voor de nomaden op trektocht vormde de dadel het enige voedsel tijdens de reis. Dadels worden op veel manieren gegeten: gestoofd, verwerkt in jam, gebak en andere zoetigheid.
Voedingswaarde
VOEDINGSWAARDE DADELS per 100 gr.
Verse dadels leveren 165 kcal/ 690 kJ
Vitamine C-gehalte ligt op circa 30 mg.
Calcium 68 mg
Kalium 650 mg.
Vet 0.5 g.
IJzer: 6 mg.
Verse dadels zijn daarom een goede bron van ijzer als we eens een dag geen vlees eten.
Dadels, hebben een hoog gehalte aan voedingsvezel. Voedingsvezel hebben we nodig voor een goed verloop van de, spijsvertering.
Gedroogde dadels (met een lager vochtgehalte) hebben een hoger gehalte aan energie dan verse dadels, ze leveren 298 kcal/1267 kJ per 1 00 gram.
Enkele ras omschrijvingen
1-Deglet Nour" = Vinger van het Licht, ( Muskaatdadel) (vers of gekonfijt)
Met half droog vruchtvlees, goudgeel van kleur en enigszins doorzichtig waardoor de pit te zien is. (Ook Dekel-Nur genoemd)
2-"Sayer" ook wel “Siar” genoemd (gekonfijt)
Met droog vruchtvlees, gebruikt voor het maken van dadelbrood en goudgeel van kleur.
3-"Hallawi" of “Hallawee” of Halloway” (Bassora-Dadel) (gekonfijt)
Met droog vruchtvlees, helderbruin van kleur en een ca 5 cm lange vrucht.
4-"Khadrawi" of “ Khadrewee”( Kaliefdadel)
Met droog vruchtvlees, lijkt veel op de “Hallawi’.
5-“Medjool” (vers en diepgevroren)
De grootste dadel die er in de handel te verkrijgen is. Zachte schil en zeer Zoet vruchtvlees.
6-”Barhi” is de naam van een Goudgele dadelsoort uit Israël. De vruchten hebben een gladde schil zijn zeer smakelijk zoet met sappig zacht vruchtvlees.
7-“Faraya”, is een uitgelezen Blauwe dadel.
Verdere rassen zijn:
Communes, Koningsdadel ( Berberdadel ), Saidi, Fardh, Weddee, Amary, Dayri, , Hiani en Zahidi.
Ook is het gebruik om de herkomstgebieden aan de dadel te koppelen zodat we de volgende aanduidingen krijgen: Alexandria dadels (uit Egypte), Arabische Dadels, Basra Dadels, Perzische Dadels en Spaanse Dadels. Het is duidelijk dat hier GEEN rasnamen gebruikt zijn.
Beschrijving door Dick Pijpers ©2011