Ananas
Ananas (Ananas comosus) fam. Bromeliaceae
Ras is Smooth Cayenne
Naamgeving
Ananas is bekend onder de volgende namen:
* Nederlands:ananas
* Frans: ananas
* Duits: Ananas
* Spaans: pina, ananá
* Engels: pineapple
* Portugees: Abacaxi
* Indonesie: Nanas
* Fillipijnen: Piña
Familie
De ananas behoort tot de familie van de Bromeliaceae.
Uit deze grote plantenfamilie is er maar één plant, die eetbare vruchten levert: de ananas. De ananasplant heeft grijs/groen blad. De rand van het blad is stekelig of glad. In het hart van de plant ontstaat de bloem en later de vrucht.
Herkomst
De ananasplant is afkomstig uit Zuid-Amerika en werd daar al langs voor de komst van Columbus geteeld. Ze gebruikten de stekelige ananasplant als omheining van hun nederzettingen. De vrucht werd gegeten en gebruikt voor de bereiding van alcoholische dranken. Vanuit Zuid-Amerika is de ananas over de tropische landen van de hele wereld verspreid.
Een ananasplant wordt ongeveer 80 cm hoog en heeft stekelige bladeren, die wel 1,5 meter hoog kunnen worden. De bladeren vormen een rozet, waaruit een stengel groeit. Aan de stengel komen tientallen bloemen. De vruchtjes hiervan groeien aan elkaar en vormen de ananas. . Dit zijn de zogenaamde knobbels of schubben aan de buitenzijde van de grote ronde of enigszins kegel-/ellipsvormige vrucht.
De vrucht wordt daarom wel schijnvrucht genoemd. Tegenwoordig worden veel rassen gekweekt zonder stekelige bladeren, de oogst wordt hierdoor vergemakkelijkt. De ananas moet zo rijp mogelijk worden geoogst. Eenmaal geoogst kan de vrucht nauwelijks narijpen. De vruchten voor de export worden zo rijp mogelijk geplukt, en moeten zo snel mogelijk getransporteerd worden. Er bestaan meer dan 100 verschillende variëteiten ananas. De variëteiten kunnen verschillen in kleur en grootte.
De plant wordt vegetatief vermeerderd.
De kroon, het topje, van de vrucht met bladeren, kan opgekweekt worden als kamerplant. De ananas is een (samengestelde) schijnvrucht. De ananasvrucht is opgebouwd uit honderd of meer echte vruchtjes De vrucht heeft een pluim van bladeren. De vlezige kern is minder geschikt om te eten.
Ananas levert binnen vijftien maanden na aanplant vruchten op. Eén plant levert gemiddeld twee vruchten. De moederplanten vormen na de oogst van de vruchten scheuten die slips worden genoemd. Deze slips worden geoogst en als plantmateriaal gebruikt voor de volgende generatie vruchten. De teelt van ananas is zeer arbeidsintensief.
De naam ananas is afkomstig van de Indiaanse naam "nana meant" wat zoveel als, kostelijke vrucht betekent. Tijdens Columbus' tweede reis naar Zuid-Amerika (1493-1496) beschrijft één van zijn bemanningsleden in een brief de ananas als volgt: "... er waren planten die op artisjokken leken, maar dan vier keer zo groot en waarop vruchten kwamen, als denappels, maar twee keer zo groot. Deze vruchten smaken zeer goed en laten zich, als een raap, snijden met een mes..." . De Portugezen namen de naam nana over en zo ontstond de naam ananas in Europa. Oorspronkelijk werd de ananas in Europa gekweekt in speciale verwarmde kassen. Op het Azoren eiland San Miguel staan nu nog ruim 4000 kassen waar ananas in geteeld wordt. Deze vruchten zijn voornamelijk bestemd voor de Portugese en Spaanse markt.
Uiterlijke kenmerken
De ananas moet zo rijp mogelijk worden geoogst. Eenmaal geoogst kan de vrucht nauwelijks narijpen. De vruchten voor de export worden zo rijp mogelijk geplukt en moeten zo snel mogelijk getransporteerd worden.
De rijpheid van een ananas is aan de volgende kenmerken vast te stellen:
Aangename geur Onder aan de vrucht bevindt zich de grootste geurzône. Daar zitten de oudste vruchtjes.
Glanzende ogen De glans verdwijnt t.g.v. condens na koeling. Dus condens voorkomen.
Loslaten kroonblaadjes De kroonblaadjes kunnen gemakkelijk losgetrokken worden.
Veerkracht vrucht De onderkant van de vrucht moet stevig zijn.
Ook de stevigheid van de zijkant iseen indicatie van rijpheid.
Bruine ogen De ogen en velletjes verkleuren snel bruin
Consumptie en toepassing
De ananas wordt over de gehele wereld als smakelijke vrucht vers als nagerecht gegeten. Ongeveer 50% van de vrucht is eetbaar. Bij de baby ananassen is slechts 30% eetbaar. De vrucht wordt veelvuldig bij de bereiding van vleesgerechten gebruikt. Ook wordt ananas verwerkt in allerlei gerechten.
Onrijpe ananas veroorzaakt hevige diaree. Op de Molukken werd vroeger van de onrijpe ananas een abortivum gemaakt.
Bij verse consumptie kan de ananas op verschillende manieren bewerkt worden.
1 Snij de ananas in dikke schijven. De schijf daarna plat neerleggen en de schil er ruim vanaf snijden. De ingegroeide schubben en de harde kern moeten verwijderd worden.
2 Snij de ananas afhankelijk van de grootte in de lengte in 4 of 8 parten. Snij het vruchtvlees uit de schil en verwijder de ingegroeide schubben en de harde kern.
3 Snij een dikke schil van de ananas, zodat de ingegroeide schubben worden verwijderd. Haal vervolgens de harde kern eruit.
Veel ananas wordt bestemd voor de conservenindustrie. Het product wordt ingeblikt als schijfjes en stukjes ananas, maar ook uitsluitend ananassap is in blik en fles te koop. Veel ananassap wordt verwerkt in de z.g. Multi-drinks . Ook wordt de ananas gedroogd en gekonfijt aangeboden.
Ananas bevat bromeline. Dit is een eiwitsplitsend enzym. Dit enzym heeft een nadelig effect op slagroom en gelei. Slagroom op ananas slaat neer als de slagroom te lang voor de eigenlijke consumptie wordt opgespoten. Vlees dat in ananassap wordt gemarineerd wordt door het eiwitsplitsende enzym malser en is sneller gaar.
Ananas rassen
Ananas wordt steeds vaker onder rasnaam verkocht.
Er bestaan ongeveer een honderdtal rassen die geschikt zijn voor de menselijke consumptie.
De rasnamen zijn voor de doorsnee koper nu nog van weinig belang,hier komt verandering in door de vele nieuwe type .Thans onderscheidt de handel drie typen ananas:
•Gewone ananas met geel oranje schil, met rassen als Smooth Cayenne- (Frans: Cayenne Lisse), Sugar loaf,
Ripley Queen.
De Ripley Queen heeft verschillende variëteiten voortgebracht o.a. James Queen, Egyptian Queen en Fairy Queen Ook het baby ananasras Victoria behoord tot de Queen groep.
•Groene ananas, met lichtgeel vruchtvlees o.a. Abacaxis, Monte Lirio en Champaka
•Ananas MD2, ook bekend onder de namen: ‘Gold’/Extra Sweet, Hawaiian Gold,
Del Monte Gold™ Extra Sweet .
. Het ras MA2 wordt door Del Monte op de markt gebrachte onder de naam
Del Monte Honey Gold ™
De grote ananas producenten en exporteurs verkopen de ananas onder een eigen merknaam. Deze merknaam is dan wettelijk beschermd .Enkele voorbeelden zijn Del Monte, Dole, Chiquita, en Sunripe
Voedingswaarde
Ananas bevat als voedingswaarde per 100 gram:
Energie: 210 KJ
B-Caroteen: 0,02 mg
Koolhydraten: 12 g
Vitamine B1: 0,07 mg
Suikergehalte: >15%
Vitamine B2: 0,02 mg
Calcium: 12 mg
Vitamine B6: 0,09 mg
Fosfor: 8 mg
Vitamine C: 25 mg
Natrium: 2 mg
Kalium: 200 mg
Het weten Waard !!
Bewaring: Ananas kan niet tegen temperaturen onder de 7°C. Dus NIET in de koelkast.Het vruchtvlees wordt dan grauw van kleur en verliest smaak en aroma.
Is de vrucht schoongemaakt,dan is het vruchtvlees wel bestand tegen de lage temperaturen van de koelkast.Onrijpe vruchten kunnen versneld afrijpen door deze op kamertemperatuur te bewaren in een plastic zak met een rijpe banaan of appel
De vrucht in de lengte doorsnijden,deze twee helften wederom in de lengte doorsnijden, net zo vaak tot er handzame schuitjes ontstaan..Van deze partjes of schuitjes het vruchtvlees lossnijden van de schil en in stukjes verdelen.Heerlijk met slagroom of beprenkeld met wat rum.
Verder zeer geschikt bij vlees-visgerechten en verwerkt in salades en dessert.
Verse ananas is het gehele jaar in Nederland verkrijgbaar .Belangrijke exportlanden zijn: Ivoorkust,Kenia,Mali,Zuid Afrika ,USA , Hawaii,Brazilië ,India,Honduras en Thailand. Deze lijst is beslist niet volledig daar er steeds meer landen Ananas naar Europa exporten.
Voeg stukjes ananas aan een zuurkooischotel toe of aan rode kool.
Stukjes ananas in rauwkostsalades met andijvie, bleekselderij, witiof of slasoorten.
Boterham met schijven verse ananas en kaas onder een hete grill.
Doe een mooie strik om de ananas en geef de vrucht eens kado.
Ananas wordt de vrucht van de vriendschap genoemd